ایران اسلام جمهوریتینین جمهور باشقانلیغی سئچیمینین بیرینجی تورو سونوجلاندی. سئچیمدن اؤنجه، یازدیغیم بو یازینین بیرینجی و ایکینجی بؤلومونده، سئچیملری گونئی آذربایجان میللی حرکتی استراتژیلری چرچیوهسینده اله آلیب، ایلگیلی استرتژیلر چرچیوهسینده نئجه ایلرلهیه بیلهجهغیمیزی اینجهلهدیم. سئچیملین بیرینجی توروندان سونرا بو استراتژیلری بیر داها اله آلیب، هانکی استراتژیلریمیزده هدفه دوغرو بیر آدیم ایلهرلهدیک و هانکی استراتژیلریمیزده باشاریسیز اولدوق ویا گئری گئتدیغیمیزی اینجهلهیهجهیم.
ایران رسمی سئچیم بیلدیریلری نه قدر گووهنیلمز و مهندسی اولموش اولسا دا، اونون دیشیندا باشقا قایناغیمیز اولمادیغی اوچون بو اینجهلهمهده ایرانین رسمی بیلدیریلری قایناق آلینمیشدیر. بو قایناقلارا گؤره:
– ایران گهنلینده 40% قاتیلیم اولموشدور، قاتیلیم اورانی گئچن جمهورباشقانی سئچیم ایله آینیدیر
– پزشکیان ایران گهنلینده 42%، گونئی آذربایجان بولگهسینده 70%دن چوخ اوی آلدی
– خارحده اولان گونئی آذربایجان تشکیلاتلارین تقریبا تمامی سئچیمی تحریم ائتدی
.
بو سئچیمده مشارکت اورانی گئچن سئچیم ایله عینی اولدو. آنجاق بو قاتیلیمجیلارین دا گئچن سئچیم ایله عینی اولدوغو آنلامینا گلمز. گئچن جمهور باشقانی سئچیملری یئرهل سئچیملر ایله برابر اولوردو، یئرل سئچیملرده مشارکت داها چوخ اولدوغو اوچون و سئچمنلر هر ایکی سئچیمه بیر یرده اوی وئرمک مجبوریتینده اولدوقلاری اوچون، جمهور باشقانی سئچیملرینینده مشارکتی چوخالیردی. بو سئچیم، یالنیز جمهور باشقانی سئچیمی اولدوغو اوچون مشارکت 20%-30% آراسی اولاجاغی تخمین ائدیلیردی، آما پزشکیانین آدایلیغینا اجازه وئریلدیکدن سونرا، مشارکت 40% سطحینه چیخدی. یعنی قاتیلیمجیلارین 25%ینی ایدئولوژیک و هر زمان قاتیلان قاتیلیمجیلار و 15%ینین ده تحریمچیلرین تورکلوک و آذربایجان اوچون قاتیلدیغینی وارسایا بیلیریک. گونئی آذربایجان بؤلگهسینده 70%دن چوخ پزشکیانا اوی وئریلدیغی اوچون، ایدئولوژیک قاتیلیمجیلارین دا یاریدان چوخو تورکلوک و آذربایجان اوچون، اؤز ایدئولوزیلریندن و ابراهیم رئیسینین خلفلریندن گئچیب، گونئی آذربایجان و تورکلوک آدینا، پزشکیانا اوی وئرمیشدیر دییهبیلیریک.
باشلامادان اؤنجه بیر داها وورقولامالیام کی بورادا خامنهای نه قدر جلاددیر، جمهوری اسلامی نه قدر دیکتاتور و قداردیر ویا بو رژیمده رفرم امکانی وارمی، پزشکیان نه قدر تورک دوستو ویا دوشمانیدیر ویا جمهور باشقانی اولورسا نهلر ائدهبیلر ویا ائدهبیلمز، سؤز قونوسو دهییل. بئلهسی دوشونجه و سورولار، حالا ایرانا اومودو اولان و ایراندان آذربایجانا بیر فایدا گهلهجهغینی دوشونن ذهنیتده اولابیلر. میللی حرکتیمیز، ایران چرچیوهسینده سورولان بئلهسی سورولاردان گئچیب، یالنیز گونئی آذربایجان میللی حرکتی و خالقینا تمرکز ائتمهلیدیر. گونئی آذربایجان میللی حرکتینین بللی هدفی وار و بللی استراتژیلری دوغرولتوسوندا، فرقلی تاکتیکلر استفاده ائدهرک بو هدفینه یئتیشهجکدیر. سئچیمی تحریم ائتمک، قاتیلماق ویا بیر آدایی دستکلهمک، یالنیز بیر تاکتیکدیر و استراتژیلریمیز دوغرولتوسوندا بیزی هدفه گؤتورن هر بیرینی سئچهبیلیریک. بیر تاکتیکی قوتساللاشدیریب حیثیت و شرف مسئلهسینه چئویرمک ده یانلیشدیر. یعنی هر سئچیمی اؤز کانتئکستینده دهیرلندیرمهلیییک.
بو یازیدا اینجهلهدیغیم استراتزیلر دیشیندا باشقا استراتژیلر ده وار و باشقا دوستلار دا سئچیم ایله ایلگیلی آلدیقلاری قرارلاری او استراتژیلر چرچیوهسینده دهیرلندیرمهلیدیرلر.
1- ایران و ایرانچیلیغین ائگئمن و ایدئولوژیک نفوذونو هر آلاندا چوروت
2- ایران دولتینه چالیشان آذربایجانلیلاردا، ایران حاکمیتینی ضعیفلت
3- گونئی آذربایجان خالقینی سیاسیلشدیر و ائتکینلشدیر
4- حرکتینی قورو
.
1- ایران و ایرانچیلیغین ائگئمن و ایدئولوژیک نفوذونو هر آلاندا چوروت
ایلک بؤلومده اشاره ائتدیغیم کیمی “ایراندا یاشایان خالقلار بیر میللتدیر، اورتاق سرنوشتلری وار و اورتاق دیللری فارسجادیر” جملهسی، ایرانچیلیق تئوریسنین تملیدیر و گونئی آذربایجانین قورتولوشو اوچون، بو تئوری گونئی آذربایجان خالقی آراسیندا چورومهلیدیر. بو سئچیملرده، گونئی آذربایجان میللی حرکتینین بو استراتژی دوغرولتوسوندا بیر چوخ ایلرلهمهسینه شاهد اولدوق: ایلک دفعه، ان شانسلی ایران جمهور باشقانی آدایی، سئچیم سخنرانیسینین تمامینی تورکچه دانیشدی، ایران و دونیا یایین کاناللاری اونو تورکچهدن چئویرهرک ویا آلت یازی ایله یایدی. بو دا فارسجانین اورتاق ویا میللی دیل اولدوغو تئوریسینین چورومهسی اوچون اؤنملی بیر آددیم اولدو. عینی شکیلده ایرانین باشقا بؤلگهلرینده پزشکیانا اوی اورانی %30 سطحینده اولوب گونئی آذربایجان بؤلگهسینده %70دن چوخ اولماسی، ایراندا یاشایانلارین بیر میللت اولمادیغینی و اورتاق سرنوشتلری اولمادیغینی گؤستریب، ایران-آذربایجان ویا تورک-فارسی ایکیلهمینین گوجلنمهسینه یاردیمجی اولدو.
قاتیلیم آچیسیندان باخدیغیمیزدا، بیر آددیم استراتژیک گئریلهمه گؤروروک، چونکو گونئی آذربایجان بؤلگهسی ایله، ایرانین باشقا بولگهلهرینین مشارکت اورانی آشاغی-یوخاری عینیدیر، بو دا گونئی آذربایجان خالقی ایله ایرانین باشقا بؤلگهلرینده یاشایانلارین عینی شکیلده داوراندیغینین و ایران-آذربایجان ویا تورک-فارس ایکیلمینین ضعیف اولدوغونون گؤسترگهسیدیر. بو گئریلهمهنی، گونئی آذربایجان میللی تشکیلاتلارینین تحریم کامپانیاسی و داخلده اتکین فعاللارین سسسیز قالماسی ایله ایلیشکیلندیره بیلیریک. تحریم کامپانیاسی هر زامان یانلیش بیر قرار دهییل، مثلا کوردلر سئچیمی تحریم ائدهرک کردستان استانیندا قاتیلیم اورانینی ایرانین اورتالاماسینین یاریسینا ایندیریب، دونیایا کورد خالقینین ایراندان فرقلیدوشوندوغونون مئساژینی وئردیلر. آما آذربایجاندا تحریم ایله دونیایا او مئساژین تام ترسینی وئردیلر. بورادان منجه گهلهجک سئچیملر اوچون استراتژیک بیر درس چیخارمالیییق:
– تحریم ائدهرک، ایرانین اورتالاما قاتیلیم اورانینین چوخ آلتیندا قاتیلیم اورانی الده ائدهبیلهجهغیز ایسه، میللی حرکت اولاراق تحریم قراری آلالیم.
– سئچیمه قاتیلاراق، ایرانین اورتالاما قاتیلیم اورانینین چوخ اوستونده قاتیلیم اورانی الده ائدهبیلهجهغیز ایسه، میللی حرکت اولاراق قاتیلیم قراری آلالیم.
.
2- ایران دولتینه چالیشان آذربایجانلیلاردا، ایران حاکمیتینی ضعیفلت:
بیرینجی بؤلومده دئدیغیمیز کیمی هر باشاریلی میللی حرکتینین ان اؤنملی استراتژیلریندن بیری، اؤزوندن اولان آما دشمنه چالیشان اولادلارینی، اؤز جبههسینه جذب ائتمکدیر. بو سئچیمده گونئی آذربایجان بؤلگهسینین قاتیلیم اورانی گئچن جمهور باشقانی سئچیملری ایله ائشیت اولدو. گئچن سئچیمده ابراهیم رئیسییه 70% اوی وئریلمیشکن بو سئچیمده ابراهیم رئیسی ایله عینی ایدئولوژی و اونون خلفی اولانلار، توپلام 20%-30% آراساندا اوی آلدی. آما اونلارا قارشی اولان پزشکیان، تورک و آذربایجان سؤیلمی ایله، گونئی آذربایجانلی قاتیلیمجیلارین 70% اویلارینی آلدی. سئچیملره قاتیلانلارین چوخونلوغو، ثابت سئچمنلر اولدوغو و رژیمه ایدئولوژیک باغلی اولان ویا ایران دولتینه چالیشانلار اولدوغونو وارسایاراق، ایران دولتینه چالیشان گونئی آذربایجانلیلارین بیر چوخونودا، تورکلوق و آذربایجانچیلیق دویقولارینین، ایدئولوژیک باغلارینا غالب گلدیغینین و ایران حاکمیتینین اونلاردا ضعیفلهدیغینین آچیقجا گؤرهبیلیریک.
.
3- گونئی آذربایجان خالقینی سیاسیلشدیر و ائتکینلشدیر:
میللی حرکتیمیزین اساس استراتژیلریندن بیری خالقیمیزی آکتیو سیاسته و حرکته گتیرمکدیر. سئچیم اورتامیندا نسبی اولسا دا، آز هزینه ایله خالقیمیز میللی مفکوره ایله هیجانا گهلیب سیاسیلشدی و اؤز سرنوشتینه دویارلی و ائتکیلی اولماغی ساغلاندی. پزشکیانین ستادلاریندا و میتینگلرینده میللی شعارلار سسلندی، تورک دیلی و آذربایجان، ایستکلر و وعدهلر لیستهسینین باشیندا یئر آلدی. پزشکیانین تبریزده تماما تورکجه دانیشماسی، ایران میللی مارشینین چالینماسینا اجازه وئریلمهمسی و آذربایجان مارشلارینین چالینماسی، گونئی آذربایجان خالقینی تورکلوک و آذربایجان قونوسوندا حساسلاشدیرب، بو قونویو سیاسی میدانلارا چیخاردی.
,
4- حرکتینی قورو:
هر سیاسی فعال ویا تشکیلات، حرکتینی و تابانینی، یعنی پایگاه اجتماعیسینی قورومالیدیر. تورکلوک و آذربایجان سئورلیک، حرکتیمیزین تهمل داشیدیر و بونو هر شئیدن اوستده توتان کیتله، میللی حرکتیمیزین تابانیدیر. بو سئچیمده هم دوشونجه اولاراق جمهوری اسلامی طرفدارلاری، هم ده جمهوری اسلامییه قارشی اولان کیتلهنین بیر بولومو، تورکلوک و آذربایجان آدینا، جمهوری اسلامی لهینه ویا علیهینه اولان دوشونجهلریندن گئچیب، پزشکیانا اوی وئردیلر. منجه گونئی آذربایجان میللی حرکتینین ان اساس تابانی بونلاردیر، کی تورکلوک و آذربایجان آدینا هر جور ایدئولوزی و باغلیلیقلاریندان گئچه بیلیرلر. بونلار میللی حرکتیمیزین واقعی تابانیدیر. گونئی آذربایجان تشکیلاتلاری و میللی فعاللاری بونلارا صاحیب چیخیب، اونلارین گور سسی اولوب، خالقیمیزین بوتونونو ده اونلار کیمی دوشونمهیه تشویق ائتمهلیدیر. تاسفله گونئی آذربایجان تشکیلاتلاری تورکلوک و آذربایجان سئورلیغی، ایکینجی پلانا بوراخیب، جمهوری اسلامییه قارشی اؤز ایدئولوژیک باخیشلارینی اون پلانا آلاراق، گونئی آذربایجان میللی حرکتینین اساس تابانینا قارشی بیر دوروم سرگیلهدیلر. یعنی گونئی آذربایجانادا تورکلوک و آذربایجان میللی شعورو اولان انسانلارین چوخونلوغو صاحبسیز قالدی و وار اولان گونئی آذربایجان تشکیلاتلارینین هیچ بیری اونلاری تمثیل ائتمیر.
.
سون سؤز:
بو سئچیملر و پزشکیانین آدایلیغی، بویوک بیر فرصتدی. بو سئچیمده گونئی آذربایجان میللی حرکتینین تابانینین چوخونلوغو، اسلام جمهوریتی له ویا علیهینه اولان ایدئولوژیک باغلیلیقلاریندان گئچیب، گونئی آذربایجانین استراتژیک منافعینی قورودولار، آما خارجدهکی گونئی آذربایجان تشکیلاتلار، حمهوری اسلامی علیهینه اولان ایدئولوژیک باغلیلیقلاریندان قوپامادی و گونئی آذربایچان میللی حرکتینین استراتژیک چیخارلارینا قارشی بیر توتوم توتتو. گونئی آذربایجان میللی حرکتی بو فرصتی قوللاناراق چوخ استراتژیک قازانیملار و باشاریلار قازانیب بعضی استراتژیک ضررلر و باشاریسیزلیکلارا اوغرادی. سئچیمی تحریم ائدن تشکیلاتلارین استرتژیک قازانیملاردا هیچ بیر ائتکیسی اولماسا دا، گونئی آذربایجان میللی حرکتینین استراتژیک ضررلر و باشاریسیزلیغیندا، اؤنملی ائتکیلری اولدو.
