باغیمسیزلیغینی آلمیش، یا دا بیر شکیلده اؤز میللی دولتینی قورموش میللتلرین مجادلهلرینی، و اونلاری باشاریا گؤتورن اهمیتلی استراتژیلری اؤرگنمهیی چوخ سئویرم. گؤردوغوم قدر ایله، دنیادا باشاریلی اولموش میللتلرین هارداسا هیچ بیری مرکزی حکومتی ییخاراق، میللی دولتینی قورماییبدیر. همامیسی وار اولان مرکزی حکومت ایله ساواشیبدیر، آما اؤز میللی دولتینی قورماق اوچون ساواشیب، مرکزی حکومتی ییخماق اوچون دهییل. یعنی مرکزی حکومت ایله یالنیز اؤز میللی دولتلرینی قوروب، مرکزی حکومتی اونو قبول ائتمهیه مجبورائتمک اوچون ساواشیبلار.
بعضا دوستلار دئییر کی مثلا شوروی ییخیلدی و جمهوریلر مستقل اولدو. آما دقت ائتمیر کی
1- شوروی ییخیلمادان قاباق دا جمهوریلرین میللی دولتلری واردی، آنجاق شوروی ییخیلدیغیندا، وار اولان جمهوریلر فرصتی غنیمت بیلیب، باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی. بورادا سؤز قونوسو بیزیم کیمی دولتی اولمایان میللتلر دهییل.
2- اونلار شوروی حکومتینی ییخماق اوچون مجادله ائتمهدیلر. بعضی جمهوریلر یالنیز اؤز باغیمسیزلیقلاری اوچون ساواشدیلار، بیر چوخو حتی اؤز باغیمسیزلیغی اوچون بئله ساواشمادی.
آنجاق مرکزی حکومتین ییخیلماسینا چالیشیب یا دا یاردیم ائدیب میللی دولتینی قوران بیر اؤرنک واردیر. او دا اریترهنین باغیمسیزلیغیدیر. گلین اونون حیکایهسینه بیر باخاق.
1952ده اینگیلیس سؤمورگهچیلیغی گئری چکیلدیغینده، بیرلشمیش میللتلرین قراری ایله اریتره، فدراتیو شکلده اتیوپینین خودمختار بیر ایالتی اولاراق، اتیوپییه وئریلدی. سونرا اتیوپی حکومتی اریترهنین دیلینی یاساقلادی، و خودمختارلیغینی لغو ائتدی. بونا قارشی اؤنجه اریتره قورتولوش جبههسی سونرا دا اونون ایچیندن ائریتره خالق قورتولوش جبههسی قورولدو. ائریتره خالق جبههسی 20 ایل اتیوپینین مرکزی حکومتی ایله ساواشدی. عینی زاماندا، اتیوپیده اتیوپی خالقلارینین انقلابی دموکراتیک جبههسی آدلی بیر جبهه واردی و اتیوپی حکومتینی ییخمایا چالیشیردی. 1990 دا اریتره جبههسی و اتیوپی جبههسی مرکزی حکومته قارشی بیربیری ایله آنلاشدیلار. آنلاشمایا گؤره ایکی جبهه عینی زاماندا مرکزی حکومته قارشی ساواش آچاجاق، اریتره بولگهسینده یالنیز اریتره خالق جبههسی ساواشاجاق، باشقا یئرلرده ده اتیوپی خالقلارین جبههسی ساواشاجاق. هیچ بیری بیر بیرینین بؤلگهسینه گیرمهیهجک. مرکزی حکومت ییخیلدیقدان سونرا هر جبهه اؤز بؤلگهسینده گئچیجی دولت قوراجاق، اتیوپی خالقلارینین جبههسی، حکومت قوردوقدان سونرا دا اریترهده باغیمسیزلیق رفراندومونو رسمیته تانیاجاق.
بو آنلاشما اساسیندا، ایکی جبهه، عینی زاماندا مرکزی حکومت ایله ساواشمایا باشلادی. اریتره خالق جبههسی، بوتون اریتره بولگهسینین کنترلونو اله گئچیردی، اتیوپی خالقلارین جبههسی ده اتیوپینین قالان قسمتلرینی و پایتختی اله گئچیریب، مرکزی حکومتی دئویردی. هر جبهه اؤز بؤلگهسینده دولتینی قوردو، اریترهده رفراندوم اولدو، اریتره باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی و اتیوپینین یئنی حاکمیتی ده، اریترهنین باغیمسیزلیغینی رسمیته تانیدی.
ایندی گهلک گوندم مسئهلهیه: بیر نئچه گوندور ایرانین بعضی یئرلرینده دلارین بیردن بیره باهالاشدیغی اوچون اعتراضلار باشلاییب. هر کس ده، 45 ایلدیر بیتمهین بیر هیجاندادیر کی حکومت بوگون دوشهجک، یارین دوشهجک. من هر فرصتی دهیرلندیریب، میللی حرکتی بیر آددیم قاباغا آپارماق طرفدارییام. میللی مسئلهده هیچ بیر شئیه ایدئولوژیک باخیلمامالیدیر، ایلکهلریمیز اساسیندا هر فرصتی دهیرلندیریب، او فرصتدن، گونئی آذربایجانین میللی چیخارلارانا بیر شئیلر قازاندیریب، میللی دولته دوغرو بیر آددیم قاباغا گئتمک بیزیم آنا سوتو کیمی حلال حاققیمیزدیر. فرصتلری میللی حرکت اوچون دهیرلندیرمک، میللی وظیفهدیر، آما شخصی چیخار و ایدئولوژی اوچون گونئی آذربایجانی و فرصتلری خرجلهمک، تورباجیلیقدان باشقا بیر شئی دهییل. تورباجیلارا گؤره، بیز فارسلارلا بیر اولوب حکومتی ییخمالیییق میش، بو حکومت ییخیلماسا بیز حقلریمیزه یئتیشمهیهجهییک میش، یارین ماسا قورولاجاقمیش، ماسانین بیلیتینی ده یالنیز خیاوانا چیخیب اعتراض ائدنلره وئرهجکلرمیش، ماسادا پای بؤلوش اولاجاقمیش، بیز ده خیاوانا چیخیب اعتراض ائتسک، بیزیم توربامیزا دا بیر پای وئرجکلرمیش، یوخسا پایسیز قالاجاغیزمیش!!!
جالبی بودور کی بو تورباجیلارین هامیسی ایللردیر ماسا باشیندادیلار. پهلوی، شورای گذر، اصلاحاتچیلار و باشقا اپوزیسیون گروهلار ایله هر گون عینی ماسا باشیندا اوتورانلار، یا دا اوتورماق اوچون یالوارانلارین هامیسی، گؤزلرینی حکومت ییخیلدیقدان سونرا قورولاجاق مسایا تیکیبلر. آذربایجانین خالقی بوش یئره گولله قاباغینا گئتسین، آذربایجانین میللی فعاللاری آغیر زندانلارا محکوم اولسون و آذربایجانین میللی گوجو ضعیفلهسین کی بونلاری ماسا باشینا قویسونلار. یوز ایلدی آذربایجان آز هزینه وئریب می؟ یوز ایلدیر وئردیغی هزینهلر آذربایجانی هاسی ماسانین باشیندا اوتوردوب و هانسی پایلاری قازاندیریب؟ یوز ایلدیر تکرار اولان عینی یانلیشی ندن تکرار ائتمهیه اسرار ائدیرسیز؟ سیزین ذاتا ماسانیز وار، اؤنجه او ماسادان پاییمیزی آلین. اورادان بئله پاییمیزی آلا بیلمیرسیز ایسه، لطفا بیر داها ماسا و پای بؤلوش آغزینیزا گتیرمهیین.
بو گون ایران اوپوزیسیونو چوخ ضعیفدیر، تک باشینا جمهوری اسلامینی ییخا بیلمهیهجهیینی ده بیلیر، گونئی آذربایجانا محتاجدیر، الینده ده هیچ بیر گوجو ده یوخدور. بونا راغما سیزه پای وئریر می؟ اتیوپی خالقلاری جبههسی قبول ائتدیغی کیمی، اوپوزیسیون گروهلار، آذربایجانین میللی دولتینی و باغیمسیزلیق رفراندومونو رسمیته تانییاجاغینی بیر سند کیمی امضالار می؟ حکومتی ییخما آشاماسیندا و گئچیش دؤنمده، اونلارین نیرولاری آذربایجانا گیرمهیهجهیینه سؤز وئررمی؟ بونلار ان ضعیف دوروملاریندا بئله هیچ بیر پای وئرمیرلر سه، حکومته گلدیقلرینده، سنی ماسایا چاغیریب سنه پای وئرجکلر می؟
